Po raz pierwszy jako Fundacja o.zachodzie wzięliśmy udział w Campus Polska Przyszłości. Tegoroczna edycja była dla nas okazją nie tylko do udziału w debatach i spotkaniach, ale również do współtworzenia programu wydarzenia i poprowadzenia dwóch paneli poświęconych najważniejszym wyzwaniom stojącym przed Europą i jej sąsiedztwem. Campus Polska Przyszłości to jedno z największych w Polsce wydarzeń społeczno-politycznych skierowanych przede wszystkim do młodych ludzi. Każdego roku gromadzi ekspertów, przedstawicieli świata polityki, organizacji społecznych, mediów i nauki, tworząc przestrzeń do rozmów o przyszłości Polski, Europy i najważniejszych problemach współczesnego świata. Pierwszy z naszych paneli, „Przyszłość rozszerzenia UE. Jakie koszty i korzyści dla Polski i Unii?”, poprowadziła Maria Targosz-Gajewska. Jej gośćmi byli Marta Szpala i Daniel Szeligowski. Rozmowa dotyczyła tego, jak daleko może jeszcze rozszerzyć się Unia Europejska i jakie konsekwencje kolejne rozszerzenia mogą przynieść Polsce oraz całej Wspólnocie. Dyskusja obejmowała sytuację państw aspirujących do członkostwa w UE, przyszłość europejskiej polityki rozszerzenia oraz jej polityczne, gospodarcze i strategiczne znaczenie. Drugi panel, „Rosja po Putinie? Scenariusze zmiany i polska strategia”, poprowadził Kacper Mroczka. W rozmowie udział wzięli Agnieszka Legucka i Marek Menkiszak. Punktem wyjścia było pytanie o to, co może wydarzyć się w Rosji po odejściu Władimira Putina i czy zmiana przywódcy będzie oznaczała również zmianę systemu budowanego przez ostatnie ćwierć wieku. Rozmawialiśmy o możliwych scenariuszach zmiany władzy, trwałości rosyjskiego imperializmu oraz o tym, jaką strategię wobec Rosji powinna przyjąć Polska, jeśli obecny model państwa okaże się trwalszy niż rządy samego Putina. To był nasz pierwszy Campus, ale z pewnością chcielibyśmy, aby nie był ostatnim!

29 maja w Przedstawicielstwie Komisji Europejskiej w Polsce odbyła się konferencja „Fejkoodporni”, poświęcona dezinformacji, fake newsom oraz budowaniu odporności informacyjnej społeczeństwa. Wspieraliśmy organizację wydarzenia, a w naszym imieniu wystąpił Kuba Szymanek. Konferencję zorganizowało Forum Młodych Dyplomatów we współpracy z Ośrodkiem Informacji ONZ w Warszawie. W wydarzeniu wzięli udział eksperci zajmujący się dezinformacją, mediami, bezpieczeństwem informacyjnym, komunikacją społeczną i zmianami klimatu. Podczas spotkania rozmawiano między innymi o tym, dlaczego wierzymy w fake newsy, jak rozpoznawać techniki manipulacji oraz jak dezinformacja wpływa na debatę publiczną i relacje społeczne. Osobny panel poświęcono również dezinformacji klimatycznej i najczęstszym uproszczeniom dotyczącym zmian klimatu. Wśród prelegentów znaleźli się przedstawiciele NASK, CyberDefence24, Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej, Demagoga oraz Instytutu Dyplomacji Cyfrowej. Konferencję otworzyła dr Katarzyna Smyk, dyrektorka Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce. My również dołożyliśmy swoją część do programu wydarzenia. Kuba Szymanek wygłosił wystąpienie w imieniu Fundacji O.Zachodzie, przedstawiając naszą perspektywę na znaczenie świadomego korzystania z informacji i budowania odporności na manipulację. Wspieraliśmy także przygotowania organizacyjne konferencji.

Za nami pierwsze wydarzenie Fundacji o.zachodzie w całości poświęcone wyborom na Węgrzech. Węgierski Wieczór Wyborczy zorganizowaliśmy we współpracy z Instytutem Współpracy Polsko-Węgierskiej im. Wacława Felczaka. Spotkanie odbyło się w siedzibie Instytutu w Warszawie. Dyskusję poprowadził Kacper Kunysz. Gośćmi byli Szabolcs Panyi, węgierski dziennikarz śledczy, Ilona Gizińska i Andrzej Sadecki z Ośrodka Studiów Wschodnich oraz Miklós Mitrovits reprezentujący Instytut Współpracy Polsko-Węgierskiej im. Wacława Felczaka. Panyi jest między innymi współtwórcą śledztwa ujawniającego informacje dotyczące poufnych kontaktów węgierskiego ministra spraw zagranicznych Pétera Szijjártó z Siergiejem Ławrowem. Nowy układ sił na Węgrzech Jednym z głównych tematów rozmowy było zwycięstwo TISZY i fenomen Pétera Magyara. Uczestnicy debaty zwracali uwagę na skalę społecznego zmęczenia rządami Viktora Orbána, ale również na znaczenie osobistej popularności i pracy Magyara. Szczególnie istotne okazało się poparcie młodszych wyborców, którzy licznie poszli do urn. TISZA pozostaje jednak ugrupowaniem bardzo młodym i silnie skupionym wokół swojego lidera. Partia ma stosunkowo niewielkie struktury, a wielu jej nowych parlamentarzystów nie ma wcześniejszego doświadczenia politycznego. Wśród nich znajdują się osoby wywodzące się z biznesu, wolnych zawodów, edukacji czy ochrony zdrowia. Rodzi to pytanie o trwałość ugrupowania i jego zdolność do funkcjonowania w dłuższej perspektywie bez całkowitego uzależnienia od pozycji Magyara. Po drugiej stronie znajduje się Fidesz, który po porażce musi zmierzyć się z jednym z najpoważniejszych kryzysów w swojej historii. Podczas dyskusji wskazywano, że ugrupowanie przez lata było silnie związane z osobą Orbána, a dziś nie widać w nim oczywistego następcy byłego premiera. Zmienia się również struktura jego elektoratu. Fidesz zachowuje mocne poparcie przede wszystkim na obszarach wiejskich i wśród starszych wyborców, podczas gdy TISZA zyskuje w dużych i mniejszych miastach oraz wśród młodszych Węgrów.   Najtrudniejsze będzie państwo po Fideszu Zmiana rządu nie oznacza automatycznej zmiany systemu stworzonego przez Fidesz. Przez kilkanaście lat partia Orbána gruntownie przebudowała węgierskie prawo, konstytucję, ordynację wyborczą oraz wiele kluczowych instytucji państwowych. Nowa władza będzie więc musiała zdecydować, jak daleko chce posunąć się w odwracaniu reform poprzedników. Jednym z możliwych kierunków jest kolejna przebudowa konstytucji. Uczestnicy spotkania podkreślali jednak, że przy głębokim podziale węgierskiego społeczeństwa zmiany powinny być prowadzone w sposób, który nie zwiększy już istniejących napięć. Duże znaczenie będzie miała również zdolność nowego rządu do współpracy z instytucjami obsadzonymi w okresie rządów Fideszu. Samo zwycięstwo wyborcze daje TISZY silny mandat polityczny, ale przebudowanie systemu powstającego przez wiele lat będzie jednym z najważniejszych wyzwań dla nowej władzy. Powrót do Europy i nowe relacje z Polską Zmiana w Budapeszcie może mieć również znaczenie dla całego regionu. Podczas spotkania wiele miejsca poświęcono stosunkom polsko-węgierskim i przyszłości Grupy Wyszehradzkiej. Relacje Warszawy i Budapesztu wyraźnie pogorszyły się po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku. Nowa władza może stworzyć przestrzeń do ich odbudowy, również w wymiarze gospodarczym. Powrót do bliższej współpracy Polski i Węgier mógłby mieć znaczenie dla przyszłości całej V4. Jednocześnie zmiana rządu nie oznacza, że wszystkie spory Budapesztu z Brukselą znikną od razu. Unia Europejska może ostrożnie podchodzić do nowych władz i oczekiwać konkretnych zmian dotyczących praworządności oraz funkcjonowania państwa. Rosja pozostanie jednym z najtrudniejszych tematów Istotną częścią debaty była polityka wobec Rosji. Rządy Orbána przez lata należały do najbardziej otwartych na współpracę z Moskwą w całej Unii Europejskiej. Dotyczyło to zarówno polityki, jak i energetyki czy dużych inwestycji. Péter Magyar zapowiada wyraźne zbliżenie z Unią Europejską i ograniczenie dotychczasowych relacji z Rosją. Jednocześnie całkowite zerwanie współpracy będzie trudne ze względu na istniejące powiązania energetyczne i gospodarcze. Jednym z najważniejszych pytań pozostaje tempo odchodzenia Węgier od rosyjskich surowców. Zmiana w Budapeszcie wpływa również na układ polityczny w Europie Środkowej. Osłabienie Orbána może mieć znaczenie dla jego dotychczasowych partnerów w regionie i dla szerszego nurtu ugrupowań, które w ostatnich latach odwoływały się do węgierskiego modelu władzy. Pieniądze z UE mogą zdecydować o powodzeniu nowego rządu Jednym z kluczowych wyzwań nowej władzy będzie gospodarka. Szczególne znaczenie mają środki unijne zamrożone z powodu sporów dotyczących praworządności. Ich odblokowanie wymaga spełnienia szeregu warunków stawianych przez Unię Europejską. Dla rządu Magyara może to być niezbędne do sfinansowania części obietnic wyborczych i utrzymania poparcia społecznego. Ważnym tematem pozostaje również przyszłość forinta i dyskusja o ewentualnym przyjęciu euro. Niestabilność węgierskiej waluty sprawia, że kwestia wejścia do strefy euro może w najbliższych latach ponownie znaleźć się w centrum debaty politycznej. Dziękujemy Instytutowi Współpracy Polsko-Węgierskiej im. Wacława Felczaka za współpracę, gościnność i możliwość zorganizowania spotkania w jego siedzibie!

Tak, ale nie dlatego, że „AI przestanie działać”, ale dlatego, że cały boom AI opiera się na bardzo kruchym układzie, tj. taniej energii, sprawnym handlu, dostępie do chipów i ogromnym finansowaniu.